Luistertip: Podcastreeks ‘Tentzetters’
Illustratie: Fela Walvisch
Journalist Sanne Blauw is bij De Correspondent gespecialiseerd in opgroeien in de 21ste eeuw. Veel kinderen blijken bijziend, bewegen te weinig en hebben een steeds slechtere motoriek. Obesitas en mentale druk nemen toe. Grote en complexe problemen, waarvoor geen eenvoudige antwoorden bestaan.
Tot Blauw een kleine samenleving ontdekt waar het opvallend goed lijkt te gaan –dichterbij dan je denkt. Voor haar podcastreeks ‘Tentzetters’ trok ze naar Camping Zonnehoeve in Oudenhoorn. Ze praatte er met kinderen, ouders, andere campinggasten en overlegde met vier deskundigen die het campingleven elk vanuit hun eigen vakgebied bekijken.
Eerst het kind, dan de auto
In de aflevering ‘Kindluw of autoluw?’ begint Blauw bij iets wat op veel campings heel gewoon is: de auto blijft aan de rand van het terrein of rijdt er hooguit stapvoets. Meteen verandert de ruimte. Ook op de Athena-parken merken we hoe groot het verschil is. Een weg wordt weer een plek om rustig te wandelen, elkaar te ontmoeten, om als kind te fietsen en te spelen.
‘De kindluwe publieke ruimte mag best wat meer op de autoluwe camping gaan lijken.’ – journalist Sanne Blauw
Veiligheid groeit tussen mensen
In ‘Belhorloge of buren?’ loopt een kind over de camping zonder dat meteen duidelijk is waar vader of moeder zit. Toch voelt dat zelden onveilig. Er is altijd wel iemand in de buurt die kijkt, helpt of weet bij welke tent het kind hoort. Filosoof Marli Huijer, emeritus hoogleraar publieksfilosofie en voormalig Denker des Vaderlands, noemt dat sociale veiligheid.
‘Sociale veiligheid geeft je meteen meer vrijheid.’ – filosoof Marli Huijer
Net omdat mensen naar elkaar omkijken, hoeven kinderen minder strak gevolgd te worden. En juist doordat niet ieder risico wordt weggewerkt, leren ze zelf inschatten, proberen en soms ook een beetje mislukken. Kinderen hebben ruimte nodig om ervaring, vertrouwen en zelfstandigheid op te doen.
Een wereld interessanter dan het scherm
‘Online of offline?’ gaat over een herkenbare vraag: hoe krijg je een kind weg van een telefoon of tablet zonder dat daar telkens strijd van komt?
De Amerikaanse wetenschapsjournalist Michaeleen Doucleff, auteur van ‘Hunt, Gather, Parent’ en ‘Dopamine Kids’, legt uit dat dopamine niet simpelweg het stofje van plezier is. Het stuurt vooral verlangen en motivatie. Daardoor kunnen we iets blijven willen, zelfs wanneer het ons nauwelijks tot geen voldoening geeft. Apps, games en sociale media spelen daar handig op in.
Volgens Doucleff helpt het meer om de omgeving te veranderen dan om voortdurend op wilskracht te rekenen. Op een camping winnen andere kinderen, bomen, modder, een trampoline of een zelfbedacht toneelstuk het makkelijk van een scherm. Zoals Blauw het samenvat: ‘Als kinderen iets beters te doen hebben, laten ze dat scherm ook links liggen.’
‘Omdat ik hier op de camping vrienden heb en daar vind ik buitenspelen veel leuker mee.’ Bas, 11 jaar
Opvoeden doe je niet alleen
In ‘Hypernerveus of ultrarelaxed?’ komen de eerdere inzichten samen. Wanneer kinderen veilig hun gang kunnen gaan en zichzelf vermaken, ontspannen ook hun ouders.
Hoogleraar pedagogiek Maartje Luijk was mede-auteur van ‘Ouders onder druk. Ouderschap in een veeleisende tijd.’ Uit dat onderzoek blijkt dat 40 procent van de ouders geregeld klachten ervaart die passen bij parental burnout. Ouders voelen zich vaak alleen verantwoordelijk en worden tegelijk omringd door adviezen, schema’s en perfecte gezinsbeelden.
Op de camping is die perfectie moeilijker vol te houden – gelukkig maar. Je hoort andere ouders ook onderhandelen, zuchten en improviseren. Bovendien wordt de zorg vanzelf meer gedeeld: oudere kinderen nemen jongere mee en buren houden terloops een oogje in het zeil. Ouders hoeven niet de hele dag animator, planner én toezichthouder te zijn.
Een kleine oefening in anders samenleven
‘Tentzetters’ beweert niet dat de camping een volmaakt paradijs is. Ook daar zijn auto’s nodig, kijken kinderen soms op een scherm en draaien campinguitbaters lange werkdagen. Het is ook geen blauwdruk die we zonder meer over een stad of dorp kunnen leggen. De reeks laat wel zien wat er verandert wanneer we een paar vanzelfsprekendheden omdraaien.
Voor wie Athena kent, zullen veel scènes herkenbaar zijn. Onze parken delen de kwaliteiten die Sanne Blauw op camping Zonnehoeve ontdekt: autoluwe ruimte, groen dichtbij, spontane ontmoetingen en een gemeenschap van verschillende generaties.
De uitnodiging van ‘Tentzetters’ reikt verder uit. Als we willen dat kinderen vrijer, gezonder en minder gejaagd opgroeien, moet ook hun omgeving veranderen. Dat vraagt om beleid, duidelijke grenzen en politieke moed.
De podcastreeks is te beluisteren via de Correspondent en via Spotify.
